Freemum

Người ta dành cả đời để tìm ra nhân dạng thật sự của mình.
Tôi thì làm mấy trò vớ vẩn như đo lường mức độ “bóng tối” của bản thân, chỉ để biết chắc rằng tôi không ác như mấy đứa em tôi đồn đãi.

Chúng nó bảo tôi máu lạnh, tôi bảo tôi chỉ là người hợp lý.
Chúng nó bảo tôi mưu mô, tôi bảo tôi chỉ biết cách thương lượng.
Chúng nó bảo tôi vô cảm, tôi bảo tôi chỉ đang sống tiết kiệm cảm xúc.

Nhưng tôi cũng tò mò. Con người thực sự tối đến đâu? Và hơn hết, liệu sự tối có thật sự đáng sợ không?

Có một lý thuyết tâm lý đã cố gắng trả lời câu hỏi đó.

Bộ Ba Bóng Tối

Lý thuyết này nói rằng có ba đặc điểm tính cách có thể khiến một người trở nên nguy hiểm hoặc hấp dẫn, tùy vào cách họ sử dụng nó.

Thứ nhất, tự luyến – tin rằng mình đặc biệt, khác biệt, và luôn xứng đáng hơn những gì thế giới đang trao cho mình.
Thứ hai, thao túng – tin rằng mọi thứ đều có thể xoay chuyển nếu biết cách điều khiển tình huống và con người.
Thứ ba, vô cảm – tin rằng cảm xúc chỉ là thứ yếu, điều quan trọng là đạt được mục tiêu.

Nghe có vẻ đáng sợ. Nhưng nếu nghĩ kỹ, một chút của mỗi thứ này có thể giúp ta sống dễ dàng hơn.
Một chút tự luyến có thể giúp ta tự tin hơn.
Một chút mưu mô có thể giúp ta thương lượng tốt hơn.
Một chút lạnh lùng có thể giúp ta không bị cảm xúc cuốn trôi mỗi khi gặp khó khăn.

Có lẽ vấn đề không nằm ở những đặc điểm này, mà ở cách con người sử dụng chúng.

Bạn có đủ tối chưa?

Nếu bạn là con người hoàn toàn trong sáng, tử tế, lúc nào cũng đúng mực và làm điều tốt, có thể rất đáng kính. Nhưng cũng rất dễ quên.

Những con người thực sự khiến ta nhớ lâu thường có một chút gì đó không hoàn hảo. Họ có thể quá yêu bản thân đến mức sẵn sàng gạt bỏ những thứ khác. Họ có thể quá tính toán đến mức không còn ai dám tin tưởng. Họ có thể quá vô cảm đến mức sẵn sàng làm những điều mà người khác không dám.

• Một người đàn ông sống cả đời để trở thành người kế nghiệp vĩ đại, nhưng lại không bao giờ biết mình thực sự muốn gì.
• Một người phụ nữ thành đạt, nhưng tin rằng không ai trên đời này có thể làm tốt hơn cô ta.
• Một kẻ thao túng người khác trong tình yêu, nhưng lại làm điều đó với niềm tin rằng mình đang yêu thật lòng.
• Một kẻ có thể dựng lên cả một kế hoạch hoàn hảo để trả thù, nhưng trong thâm tâm vẫn tin rằng mình là nạn nhân.

Những con người ấy không chỉ có hai màu trắng đen. Họ có đủ sắc thái của con người: Xám, lấp lánh, mâu thuẫn, phức tạp. Không có bông tuyết nào hoàn toàn trong sạch, có thể họ đã học được cách che giấu vết xước của mình.

Thế giới thật có khác gì không?

Con người không vận hành theo đúng những tiêu chuẩn đạo đức mà người ta hay giảng trên sách vở.

Nếu bạn quá hiền, bạn sẽ bị lợi dụng.
Nếu bạn quá tốt bụng, bạn sẽ gặp toàn những người chỉ biết nhận mà không bao giờ cho đi.
Nếu bạn không biết thương lượng, bạn sẽ luôn nhận mức lương thấp hơn năng lực của mình.

Có những doanh nhân gây dựng cả đế chế vì họ đủ tự tin để tin rằng mình sẽ thành công, đủ mưu mô để không bị người khác giẫm đạp, và đủ lạnh lùng để không bị cảm xúc đánh gục.
Có những chính trị gia giữ được quyền lực lâu năm vì họ hiểu cách điều khiển con người, biết khi nào nên cứng rắn, khi nào nên tỏ ra nhân từ.
Có những kẻ lừa đảo khiến cả thế giới tin tưởng, vì họ biết cách thao túng niềm tin của con người.

Những đặc điểm này không có nghĩa một người tốt hay xấu. Chúng chỉ là công cụ.

Không có ai hoàn toàn tốt hay hoàn toàn xấu

Nếu bạn có một chút tự luyến, điều đó không có nghĩa là bạn ích kỷ.
Nếu bạn giỏi thao túng, điều đó không có nghĩa là bạn đáng bị lên án.
Nếu bạn không dễ bị ảnh hưởng bởi cảm xúc, điều đó không có nghĩa là bạn là một kẻ tàn nhẫn.

Vấn đề không phải là bạn có những đặc điểm này hay không.
Mà là bạn sử dụng chúng như thế nào.

Bạn có thể có chút “tối”, miễn là bạn không để nó nuốt chửng mình.
Nhân vật của bạn có thể xám, miễn là họ khiến người đọc không thể rời mắt.

Còn nếu bạn vẫn lo lắng về việc liệu mình có “tối” hay không… thì yên tâm, những kẻ thực sự nguy hiểm chẳng bao giờ tự hỏi câu hỏi đó cả.