Freemum

Tôi không có vấn đề gì với AI.

Tôi làm việc cùng trợ lý viết mỗi ngày. Xem như một cộng sự, thậm chí đôi khi là người nhắc tôi tỉnh táo. Tôi không tin vào ranh giới rạch ròi giữa “con người” và “máy móc”, vì rốt cuộc, bàn tay người cũng đang hiện diện trong từng dòng code.

Nhưng rồi tôi đã suy sụp nhẹ.

Tôi phải đọc liên tục 10 bản thảo. Tất cả đều được viết bởi AI. Không xoá dấu vết. Không biên tập lại. Không một chút gắng sức để khiến những dòng chữ kia trông như con người viết.

Tôi không nói rằng AI không thể viết có hồn. Tôi biết có người – như tôi -sẵn sàng dành hàng giờ để train lại trợ lý của mình, để nắn từng câu cho tới khi vang đúng cảm xúc. VÀ TẤT NHIÊN, bài blog này được viết với sự trợ giúp của AI.

Nhưng những bản thảo gần đây thì khác. Vẫn còn nguyên định dạng mặc định của ChatGPT: gạch ngắt đoạn, chấm đầu câu, icon lộn xộn, thậm chí câu kết vẫn là một câu hỏi kiểu mẫu: “Bạn cần tôi làm gì tiếp theo?”

Tôi không buồn vì AI giỏi. Tôi buồn vì con người nghĩ rằng như vậy là đủ để xuất bản một cuốn sách.

Tôi thấy tổn thương – không phải vì công nghệ, mà vì những người đang xem việc viết một cuốn sách dễ đến mức chỉ cần đặt vài câu prompt là xong.

Họ không biết rằng, tôi từng dành cả tháng để tìm một tiêu đề không bị cũ. Cả tuần để viết lại một đoạn dẫn mở. Và đôi khi, cả đêm chỉ để xoá đi hai chữ để trang giấy bớt “mồ côi”.

Họ cũng không biết cảm giác của một người biên tập, khi nhìn thấy dấu gạch ngang đặc trưng vẫn còn nguyên trong bản thảo. Khi nhận ra câu hỏi và câu trả lời đều nằm nguyên xi trong luồng chat. Khi hiểu rằng: Đây không phải là “bản thảo chưa hoàn thiện”. Đây là bản thảo chưa hề được bắt đầu.

Tôi không chống lại AI. Tôi không giận. Chỉ là… tôi buồn. Buồn theo kiểu rất lặng. Như một tờ giấy rơi xuống mặt hồ. Không chìm ngay. Ngấm nước, chậm rãi, mục ruỗng trước khi chạm được tới đáy.

Tôi không cần bản thảo phải hoàn hảo. Chỉ cần thấy một nỗ lực thật sự. Một sự cố gắng để nói điều gì đó thật lòng – dù là qua AI.

Tôi muốn làm việc với những người vẫn còn trân trọng từng câu chữ. Dù họ viết chậm, dù họ cần AI giúp sức, nhưng họ vẫn là người chịu trách nhiệm cho điều mình nói ra.

Viết sách – cuối cùng vẫn là chuyện của người với người.
Không phải người với máy. Không phải là chuyện của vài câu lệnh rồi buông tay. Không phải là chuyện của những bản thảo chưa được đọc lại bởi chính người ký tên dưới bìa.

Và nếu một bản thảo chưa hề được bắt đầu, thì tôi sẽ là người từ chối bắt đầu cùng với nó.